Trong hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) tỉnh Cà Mau với hơn 1.200 người (chiếm 50-60% nữ) đã cùng với TNXP cả nước quyết chiến và sẵn sàng đi đến bất cứ nơi đâu khi Tổ quốc cần. “Khó có thể nói hết sự vất vả của TNXP ngày ấy, nhất là nữ. Các chị em tình nguyện thoát ly gia đình ra đi trong niềm kiêu hãnh, tự hào khi tuổi xuân còn phơi phới. Ở tuổi 15, 16 họ đã anh dũng xông pha nơi chiến trường. Trên đôi vai nhỏ, họ xung phong tải đạn dược, vũ khí, vận chuyển lương thực càn rừng vượt suối; đói ăn rau rừng, khát uống nước sông, sống chết gần kề gang tấc mà có xá chi gian khó...”, chú Nguyễn Minh Chiến, nguyên Đại đội phó đơn vị Nguyễn Việt Khái II (nay là cán bộ hưu trí xã Tân Ân Tây, huyện Ngọc Hiển), hồi tưởng.

Cô Lê Thị Lệ cùng chồng là Nguyễn Văn Minh có thời gian dài cống hiến và lập nhiều thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước


Cô Lê Kim Em xúc động khi nhận sổ tiết kiệm từ chương trình “Dấu ấn tuổi xuân” do Ban Tuyên giáo Trung ương và Hội cựu TNXP Việt Nam phát động

Tuổi xuân dũng cảm, kiên cường
    Sinh ra trên mảnh đất Viên An, Ngọc Hiển anh hùng, giữa thời chiến tranh loạn lạc, năm 1967 khi mới 16 tuổi, cô Lê Kim Em thoát ly gia đình gia nhập vào TNXP đơn vị Nguyễn Việt Khái II. Khi ấy cô cùng đồng đội phục vụ xuyên suốt ở chiến trường Tây Nam bộ (tuyến đường 1C). Không kể ngày đêm, cô cùng đồng đội tải đạn, chuyển lương thực, vượt qua mưa bom bão đạn cung cấp cho chiến trường, rồi chuyển những chiến sĩ bị thương đưa về hậu cứ để cứu chữa. Giữa năm 1969, tuyến đường 1C bị địch bao vây, đánh phá liên miên, chúng gom dân vào Ấp chiến lược, chặn đường tiếp tế lương thực của ta. Thiếu lương thực, cô cùng đồng đội ăn rau rừng, ngó cù nèo, củ chuối cầm chừng, nhường cơm nuôi bộ đội... Cũng vào năm ấy, trong lúc làm nhiệm vụ, cô Kim Em bị miểng bom địch văng trúng vào đầu, cô bị thương nặng nhưng may mắn thoát chết. Sau khi bình phục, cô lại tiếp tục hành quân.

Cô Lê Thị Lệ (bìa phải) và cô Lê Kim Em (thứ 3, từ phải sang) chụp hình lưu niệm cùng đồng đội nhân ngày họp mặt kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống TNXP Việt Nam (15.7.1950 - 15.7.2010)

    Là người con gái của tỉnh Vĩnh Long, năm 18 tuổi, cô Lê Thị Lệ thoát ly gia đình, theo học khoá Y tá ở chiến trường miền Đông. Sau khi tốt nghiệp cô phục vụ ở đơn vị TNXP 239 đóng ở tỉnh Tây Ninh. Dù không phải đội bom, băng rừng tải đạn, chuyển lương thực, nhưng trách nhiệm cứu người, cứu thương, giúp quân ta bảo toàn lực lượng luôn khiến cho cô gái trẻ phải cố gắng hết mình. Cô Lệ kể rằng: “Tôi không nhớ hết mình đã cứu được bao nhiêu sinh mạng, nhưng khi ấy hễ thấy anh em, đồng đội oằn oại trong cơn đau, máu thấm đẫm người, thì tim tôi quặn thắt, đau nhất khi chứng kiến cảnh nhiều anh em bị thương nặng ra đi trên tay của mình...”.

    Bài học xương máu ở chiến trường, nỗi vất vả, sự hy sinh, hành động dũng cảm của những nữ TNXP không thể nói hết bằng lời, chỉ biết dấu ấn tuổi xuân của họ thật đẹp, thật thiêng liêng cao cả, để đời đời nhớ mãi...

...Và tuổi già còn lắm gian truân
    Chiến tranh đi qua, kéo theo bao đau thương mất mát và cả vết tích oan nghiệt cứ âm thầm hành hạ những con người đi ra từ trong chiến tranh.

Tái hiện hình ảnh nữ TNXP nhân ngày họp mặt kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống TNXP Việt Nam (15.7.1950 - 15.7.2010)

    Sau ngày hòa bình, cô Lê Thị Lệ theo chồng về ấp Thị Tường B, xã Hưng Mỹ (nay là xã Hòa Mỹ), huyện Cái Nước sinh sống. Là vợ chồng hơn 10 năm chung sống ở đơn vị TNXP 239 và trên 30 năm sống giữa cuộc sống thời bình, di chứng chiến tranh phần nào làm cho cô, chú không thể có con với nhau, nhưng trong mái nhà lá đơn sơ, hai vợ chồng già vẫn sống đùm bọc, thương yêu và tận tình chăm sóc cho nhau. Chú Nguyễn Văn Minh, 74 tuổi, chồng cô Lệ, là thương binh 4/4, mất sức lao động từ nhiều năm qua. Chỉ với 1 công đất vuông, cô Lệ ra sức lao động cật lực, tuy nhiên cuộc sống vẫn còn nhiều khó khăn.

    Hôm chúng tôi đến thăm, trong căn nhà lá nhỏ trống trước hở sau, không có thứ gì quý giá. Gương mặt cô Lệ hốc hác, làn da cháy nắng, ánh mắt chất chứa nhiều nỗi lo toan. Hôm ấy, cũng là ngày cô Lệ biết được tin mình được Hội cựu TNXP tỉnh Cà Mau chọn trao sổ tiết kiệm “Dấu ấn tuổi xuân” (chương trình dành cho nữ cựu TNXP có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn), cô Lệ mừng lắm. Câu hỏi thiệt tình và vô tư của cô khiến chúng tôi thật xúc động: “Từ đây ra Tỉnh Đoàn lội bộ có tới không cháu, cô định lội bộ cho đỡ tốn tiền”. Cầm sổ tiết kiệm, trị giá 3 triệu đồng, cô Lệ xúc động “Đã lâu rồi, tôi chưa có được số tiền lớn như thế...”.

    Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, TNXP tỉnh Cà Mau tiếp tục phát huy truyền thống kiên cường thời chiến và gương mẫu trong thời bình, góp phần thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, cuộc sống của nhiều nữ TNXP vẫn còn gặp không ít khó khăn, như: gia cảnh cô Lê Kim Em, xã Viên An, huyện Ngọc Hiển; cô Đặng Thị Lê, Phường 5, TP.Cà Mau; cô Nguyễn Thị Cười, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển; cô Phan Thị Hiền, xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời; cô Nguyễn Thị Phức, xã Nguyễn Phích, huyện U Minh... Dù thế, nhưng với phẩm chất của người lính Cụ Hồ, tin rằng những cô chú TNXP, sẽ có bản lĩnh và sức mạnh để vượt qua.

LOAN PHƯƠNG