Bà chỉ cho tôi xem vết thương còn hằn nơi vùng bụng rõ rệt những lằn sâu hoắm. Những cuộc đối đầu với bọn giặc trong nhà tù đã khiến bà phải chịu mất đi bộ phận quan trọng thực hiện thiên chức làm mẹ của người phụ nữ. Dẫu đã có đủ 5 mặt con, trai có gái có trước cái ngày bà phải vào bệnh viện chịu ca mổ lần thứ hai kéo dài hơn 6 tiếng đồng hồ ở bệnh viện 121 sau ngày giải phóng để cắt bỏ tử cung, nhưng trong thâm tâm tôi vẫn nghĩ đó là một nỗi đau tinh thần to lớn đối với bất kỳ một người đàn bà bình thường nào. Vậy mà, đã trải qua hai ba lần đau tưởng chết do vết thương ở bụng và ở đầu hành hạ, bà vẫn hào hứng khi sống lại những ký ức khó quên thời chiến tranh trên quê hương này, cái thời bà và các chị em hồn nhiên đánh giặc không sợ chết mà chỉ cốt sao cho bọn nó đừng bỏ bom hay bắn phá nữa, cho tụi nhỏ được sống trong bình yên…

Bà Châu Ngọc Ảnh (Năm Trong)

    Xã Trần Hợi (huyện Trần Văn Thời), trong thời kháng Pháp và Mỹ còn là xã Khánh Bình. Sinh ra và lớn lên tại mảnh đất này, tiếp bước truyền thống theo cách mạng của gia đình, Năm Trong mới 13 tuổi đã làm giao liên cho mấy chú cán bộ ở ấp Kinh Ngang. Năm đó là năm 1944. Cô bé nhà quê nào biết mình bắt đầu bước vào một đời sống mới đầy ý nghĩa, chỉ thấy đi theo mấy chú có nhiều cái lợi lắm: được học hành, biết đọc, biết viết, được giảng dạy nhiều điều mới mẻ… là gật đầu, hăng hái nhận nhiệm vụ chuyển thư từ cho các chú. Được sự dìu dắt, cô gái nhỏ từng bước trưởng thành và ngày càng hăng say công tác. Sau đó, cô được tổ chức tin tưởng rút lên xã. Trong suốt những năm đó đến 1955, Năm Trong vừa công tác giao liên vừa hoạt động bên đoàn thanh niên và phụ nữ xã. Đi chuyển thư từ mật qua chi khu Rạch Ráng đụng độ bọn địch như cơm bữa, nhiều khi bị tụi nó bắt lại, "quánh" và xét hỏi, nhưng không lần nào Năm Trong chịu thua để cho chúng phát hiện tài liệu. Sự gan lì và nhanh trí trong ứng xử các tình huống đối mặt với kẻ thù đã giúp cô luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao. Cô trở thành một trong những cán bộ trẻ có thành tích hoạt động tốt của xã. Cuối năm 1955, cô được phân công lên tỉnh, đảm nhận công tác chuyển tài liệu và đón cán bộ từ Bạc Liêu, Hộ Phòng, Tắc Vân… về cứ học tập. Lúc này là hoạt động công khai, đánh lừa tai mắt bọn giặc bằng cách ngụy trang bằng quân phục và quân hàm của chúng, nhưng hiểm nguy đến tính mạng luôn chực chờ. Nhưng, những năm tháng hoạt động đã rèn luyện cho cô một bản lĩnh cứng cỏi của người làm cách mạng nên một lần nữa ở địa bàn công tác mới, Năm Trong vẫn tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình.

    Năm 1957, khi đang được tổ chức chăm bồi kết nạp Đảng và chuẩn bị chính thức trở thành người đảng viên Cộng sản, Năm Trong một lần về nhà dân nuôi chứa mình tại Tân Thuận thì bị lính đồn bao bắt, bắt theo luôn đứa con gái đầu lòng mới khoảng 4, 5 tuổi đang ở cùng cô; lúc này người chồng đang công tác ở huyện. Chúng giải cô về Tân Duyệt, rồi ra khám lớn Cà Mau. Trong gần một năm trời bị giam giữ tại đây, người nữ tù Nguyễn Thị Hồng (tên trong giấy căn cước giả để qua mặt kẻ thù) đã trải qua 18 lần điều tra và chịu đựng vô số kể những cuộc tra tấn bức cung dã man kẻ thù, Năm Trong vẫn không hề khiếp sợ hay tỏ ra nao núng, nhụt ý chí. Chúng lại tiếp tục đày hai mẹ con Năm Trong đi nhà tù Phú Lợi, giam giữ điều tra cô hơn một năm nữa. Tại nhà tù Phú Lợi, mặc cho chúng đánh đập, tra tấn khi hỏi cung đến hộc máu rất nhiều lần tưởng chừng không còn hơi sức để thở nữa là sống, Năm Trong vẫn chỉ "thuộc lòng" lời khai cũ, không thay đổi một lời. Ngoài ra, cô còn tham gia sinh hoạt tư tưởng của chi bộ Đảng ta do anh em tù chính trị tổ chức, "cả gan" viện lý do cơ thể đau đớn quá để chống chào cờ, chống học chủ trương của chúng… "Mình phải học theo gương đồng chí Hoàng Văn Thụ : Dù chết vẫn bảo toàn cho đảng sống. Mình nhất quyết đấu tranh để toàn dân được độc lập, trong đó gia đình mình cũng được hưởng bình yên…", chính vì luôn tâm niệm và khăng khăng một điều này đã giúp cho Năm Trong vượt qua những năm tháng tù ngục nơi Phú Lợi, nhất là trải qua vụ thảm sát bằng thuốc độc vào tháng 2-1958.

    Năm 1959, sau khi được trả tự do, Năm Trong về lại địa phương. Nhiệt huyết công tác lại được thổi bùng, mạnh mẽ hơn xưa. Năm đó chính quyền Ngô Đình Diệm thi hành Luật 10/59 lê máy chém khắp miền Nam. Trước hoàn cảnh này, một số cán bộ đã chùn lòng, thối chí. Nhưng Năm Trong, với thân thể còn chưa hết đau đớn sau hai đợt tù đày, vẫn xông xáo với công tác binh vận do đồng chí Ba Hùng - Bí thư Huyện ủy Trần Văn Thời dẫn dắt. Cô còn là cán bộ nòng cốt Hội Phụ nữ xã, tổ chức Nông hội. Liên tục đến sau ngày hòa bình, từ năm 1978 đến 1996, cô là Ủy viên BCH Hội Phụ nữ xã Trần Hợi ba khóa liên tiếp. Còn sức là còn công tác, đến chừng nào không đi nổi mới chịu ở nhà ngơi nghỉ - đó là điều mà các cán bộ Phụ nữ xã khâm phục sức công tác dẻo dai của cô Năm Trong. Năm nay bà đã ngoài tuổi bảy mươi, vừa sinh hoạt trong Hội người cao tuổi vừa hoạt động trong tổ Chữ thập đỏ của ấp. Bà cùng chồng là ông Trần Nghị, thương binh 3/4, tự trồng thuốc nam ở nhà và hốt thuốc miễn phí cho người nghèo bị bệnh dù hoàn cảnh kinh tế gia đình chẳng thể gọi là khấm khá. Chẳng có đòi hỏi gì cho riêng mình, được chứng kiến ngày độc lập và thấy cháu con được sống trong hòa bình - "vậy là vui sướng lắm rồi", bà nói.

    Người nữ tù kiên cường, dũng cảm năm xưa chính là bà Châu Ngọc Ảnh - thương binh ¾, sinh sống ở ấp Kinh Ngang, xã Trần Hợi - huyện Trần Văn Thời. Với những thành tích trong kháng chiến, bà được tặng Huân chương Kháng chiến Hạng Nhất và nhiều bằng khen, giấy khen trong công tác đoàn thể. Tấm gương người nữ cán bộ làm cách mạng liên tục từ thời kháng Pháp đến chống Mỹ và công tác dài không nghỉ hơn hai mươi năm sau hòa bình thống nhất của bà xứng đáng được các thế hệ cán bộ trẻ học tập.

THÁI BÌNH